Depot Boijmans Van Beuningen, Nederland

Referenties Depot Boijmans Van Beuningen, Nederland

Rotterdam, Nederland

Depot Boijmans Van Beuningen

In het Museumpark van Rotterdam staat een gebouw dat wereldwijd de aandacht trekt. Depot Boijmans Van Beuningen is het eerste volledig publiek toegankelijke kunstdepot ter wereld en biedt bezoekers een unieke blik achter de schermen van museumbeheer. Met meer dan 155.000 kunstobjecten onder één dak laat het zien hoe kunst wordt beheerd, onderzocht en bewaard voor toekomstige generaties.

Wat begon als de behoefte aan een nieuw en veiliger depot, groeide uit tot een wereldprimeur waarin collectiebeheer, conservering en publieksbeleving samenkomen. Samen met Bruynzeel Storage Systems realiseerde Museum Boijmans Van Beuningen een innovatieve depotomgeving waarin maatwerk, transparantie en ruimteefficiëntie hand in hand gaan.

Meer dan een plek om kunst te bewaren

De aanleiding voor het depot was praktisch. De collectie van Museum Boijmans Van Beuningen was verspreid over meerdere locaties en een deel van de bestaande opslagruimtes voldeed niet langer aan de eisen van de toekomst.
Maar al snel ontstond een grotere ambitie. Waarom zou een depot alleen toegankelijk zijn voor medewerkers? Het grootste deel van een museumcollectie bevindt zich normaal gesproken achter gesloten deuren. Bezoekers zien slechts een fractie van wat een museum in huis heeft.

Boijmans wilde dat anders aanpakken. Het depot moest niet alleen een veilige plek worden voor de collectie, maar ook een plek waar bezoekers konden ontdekken wat er allemaal komt kijken bij het beheren, onderzoeken en conserveren van kunst. Die gedachte vormde de basis voor een gebouw waarin collectiebeheer en publieksbeleving samenkomen.

Een gebouw dat zijn eigen regels bepaalde

Het ontwerp van MVRDV gaf het depot een iconische uitstraling, maar bracht tegelijkertijd een reeks uitdagingen met zich mee. De ronde vorm van het gebouw, de verschillende diameters per verdieping en de vele dragende kolommen maakten het onmogelijk om terug te vallen op standaardoplossingen.
Daar kwam nog bij dat het depot niet alleen moest functioneren als opslagruimte. Bezoekers bewegen zich door het gebouw, kijken depotruimtes binnen en krijgen inzicht in processen die normaal verborgen blijven. Dat vroeg om een inrichting die zowel praktisch als uitnodigend moest zijn.

Ook de collectie zelf stelde hoge eisen. Meer dan 155.000 objecten, variërend van schilderijen en fotografie tot glaswerk, designobjecten en installaties, vragen ieder om hun eigen manier van opslaan, verplaatsen en conserveren.

Een puzzel van vijf jaar

De ontwikkeling van het depot was een proces van jaren. Naarmate het project vorderde, werden plannen aangescherpt, ontwerpen aangepast en nieuwe inzichten verwerkt. De combinatie van architectuur, collectiebeheer, publieksfunctie en techniek maakte het
project uitzonderlijk complex.
Tegelijkertijd werd gewerkt aan een van de grootste verhuizingen in de geschiedenis van het museum. Kunstwerken afkomstig uit vijf verschillende opslaglocaties moesten worden geregistreerd, voorbereid en ondergebracht in een volledig nieuwe depotstructuur.

Elke keuze had gevolgen voor de volgende stap. Van bezoekersstromen en zichtlijnen tot klimaatbeheersing en opslagcapaciteit. Het depot zoals het vandaag de dag bestaat is het
resultaat van jarenlange voorbereiding en afstemming tussen alle betrokken partijen.

Het grootste deel van een museumcollectie bevindt zich normaal gesproken achter gesloten deuren. Met het depot wilden we dat verhaal zichtbaar maken.

Elke meter vroeg om maatwerk

Om de collectie optimaal onder te brengen ontwikkelde Bruynzeel een reeks maatwerkoplossingen die volledig waren afgestemd op de architectuur van het gebouw en de wensen van het museum.

Een van de meest opvallende voorbeelden zijn de schilderijdepots. Waar rails normaal gesproken parallel worden geplaatst, werden ze hier in een waaiervorm aangebracht zodat ze de ronde vorm van het gebouw volgen. Hierdoor blijft de beschikbare ruimte optimaal benut en ontstaat tegelijkertijd een bijzondere presentatie van de collectie.

Ook de verrijdbare opslagsystemen werden aangepast aan de vorm van de ruimtes. Op verschillende plekken werden stellingen rondom dragende kolommen ontworpen om iedere beschikbare vierkante meter efficiënt te gebruiken.

Daarnaast werd rekening gehouden met de grote diversiteit binnen de collectie. Verschillende materiaalsoorten vragen om verschillende omstandigheden. Daarom beschikt het depot over meerdere klimaatcompartimenten en opslagoplossingen die zijn afgestemd op de specifieke eisen van de verschillende deelcollecties.

Vanaf het begin draaide alles om transparantie. Bezoekers moesten kunnen zien wat er achter de schermen van een museum gebeurt. Grote glaspartijen, open zichtlijnen en aangepaste opslagsystemen maken de collectie zichtbaar zonder concessies te doen aan
veiligheid of behoud.

Van sparringpartner tot projectpartner

Gedurende het hele traject werkte Bruynzeel nauw samen met Museum Boijmans Van Beuningen en de overige betrokken partijen. Die samenwerking ging verder dan het leveren van opslagsystemen alleen.

Vanaf de eerste ontwerpen werd meegedacht over de inrichting van het depot, de opslagstrategie en de manier waarop toegankelijkheid en collectiebehoud met elkaar
konden worden gecombineerd. Door kennis en ervaring te bundelen ontstonden oplossingen die aansloten op zowel de collectie als de bijzondere architectuur van het gebouw.

Juist die voortdurende wisselwerking tussen ontwerp, techniek en praktijk maakte het mogelijk om een depot te realiseren dat volledig aansluit bij de ambities van het museum.

Een depot dat wereldwijd inspireert

Sinds de opening heeft Depot Boijmans Van Beuningen internationale aandacht gekregen van bezoekers, architecten, museumprofessionals en collectiebeheerders. Het gebouw laat zien dat collectiebeheer niet achter gesloten deuren hoeft plaats te vinden.

Voor Museum Boijmans Van Beuningen betekent het depot dat de volledige collectie op één locatie onder optimale omstandigheden kan worden beheerd, onderzocht en bewaard. Tegelijkertijd biedt het bezoekers een unieke kans om kennis te maken met de wereld
achter de schermen van een museum.

Voor Bruynzeel vormt het project een bijzonder voorbeeld van wat mogelijk is wanneer technische expertise, maatwerk en samenwerking samenkomen. Het resultaat is een depot dat niet alleen onderdak biedt aan een van de belangrijkste kunstcollecties van Nederland, maar ook als inspiratie dient voor musea over de hele wereld.